Tekst Ruben Murk en Menno Groenewegen

In opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie voerde het NFI in 2016 een onderzoek uit naar gerechtelijke secties en de kwaliteit van de lijkschouw in Nederland.

Tussen 2005 en 2015 daalde het aantal gerechtelijke secties significant van 617 naar 279. De onderzoekers concluderen dat hierdoor in 2015 mogelijk 20 tot 25 strafbare feiten met dodelijk gevolg meer zijn gemist dan in 2005.

Minder sectie-aanvragen bij twijfel

De aanleiding voor het onderzoek is de terugkerende discussie in Nederland over de kwaliteit van de lijkschouw en de terugloop van het aantal gerechtelijke secties. De daling van het aantal gerechtelijke secties tussen 2005 en 2015 wordt aan de ene kant verklaard door een daling van het aantal evidente gevallen waarin sprake is van moord en doodslag. Aan de andere kant blijkt uit het onderzoek dat er bij twijfel over de doodsoorzaak minder gerechtelijke secties worden aangevraagd.

Onderzoek aan een coupe in het histologisch laboratorium.

Internationale vergelijking

Eén van de onderzoeksvragen was hoe in de omringende landen de keten van beslissingen verloopt. In elk van de onderzochte landen bestaat een min of meer wettelijk verankerd systeem van postmortaal onderzoek. De verschillen tussen de onderzochte landen zijn aanzienlijk. De waargenomen verschillen worden niet ingegeven door verschillen in misdrijfcijfers.

In Engeland vindt postmortaal onderzoek plaats bij onzekerheid over de doodsoorzaak.

Opvallend is het verschil van de insteek van het gehele postmortale onderzoek, of het nu de lijkschouw, eventueel aanvullend onderzoek (radiologie of toxicologie) of de gerechtelijk sectie betreft. In Nederland, België en Duitsland wordt postmortaal onderzoek met name verricht als het een niet-natuurlijk overlijden betreft en dan alleen als er mogelijke aanwijzingen zijn voor een strafbaar feit. Terwijl in Engeland daarentegen postmortaal onderzoek wordt verricht als er geen zekerheid is over de doodsoorzaak.

Naar aanleiding van het onderzoek en de vergelijking van de verschillende landen concludeerden de onderzoekers dat het Engelse systeem van lijkschouw en sectie een zuiver en elegant systeem is waarvan nader verkend zou kunnen worden of dat systeem ook in Nederland zou kunnen werken.

Taskforce Lijkschouw en Gerechtelijke Sectie ingesteld

In november 2016 heeft toenmalig minister Van der Steur een ‘Taskforce Lijkschouw en Gerechtelijke Sectie’ ingesteld om onder meer onderzoek te doen naar de keten van lijkschouw tot gerechtelijke sectie. Om te achterhalen of in deze keten verbeteringen mogelijk zijn waardoor gevallen van een onnatuurlijke dood als gevolg van een misdrijf, beter kunnen worden herkend.